BÀI 5

BẤT TỈNH
Mục tiêu bài học: Cuối bài học, học viên có thể:
Mô tả được các dấu hiệu bất tỉnh
Nói được cách xử trí nạn nhân bất tỉnh
Thực hành thành thạo kỹ thuật sơ cứu nạn nhân bất tỉnh
Dấu hiệu nhận biết nạn nhân bất tỉnh
Gọi hỏi không đáp ứng.
Người mềm nhũn.
Các biểu hiện toàn thân : da tím tái, xanh nhợt, người lạnh, vã mồ hôi,...
Xử trí nạn nhân bất tỉnh – còn thở

Áp dụng 5 nguyên tắc sơ cấp cứu
Cho nạn nhân nằm nghiêng an toàn
Theo dõi các dấu hiệu sinh tồn
Gọi cấp cứu
Xử trí nạn nhân bất tỉnh, không thở
Nếu nạn nhân không thở, không có mạch thì tiến hành hà hơi thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực.
A. Đối với trẻ dưới 1 tuổi
Thổi ngạt 5 lần. Cách thổi ngạt :
Nâng ngửa đầu trẻ tối đa, áp miệng trùm kín miệng và mũi của trẻ để thổi. Hơi thổi vừa phải đồng thời quan sát lồng ngực trẻ.
A. Đối với trẻ dưới 1 tuổi (tt)
Kiểm tra lại :
Nếu có mạch, có thở, theo dõi tiếp và chuyển đến cơ sở y tế.
Nếu không thở, không có mạch thì tiến hành thổi ngạt kết hợp với ép tim ngoài lồng ngực

Thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực cho trẻ dưới 1 tuổi
Đặt trẻ nằm ngửa trên nền phẳng, cứng.
Ép tim ngoài lồng ngực tại vị trí dưới điểm giao nhau giữa xương ức và đường ngang qua 2 núm vú (đặt 3 ngón tay dọc theo xương ức bắt đầu từ điểm giao nhau vừa xác định, sau đó rút bớt 1 ngón tay sát điểm giao nhau) với tần số 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt (1 chu kỳ)
Thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực cho trẻ dưới 1 tuổi (tt)
Thực hiện 5 chu kỳ liên tục, dừng lại kiểm tra
mạch, nhịp thở của nạn nhân.
Làm liên tục cho đến khi nạn nhân có đáp ứng.
B. Đối với trẻ từ 1 đến 8 tuổi
Trình tự sơ cứu tương tự như trẻ dưới 1 tuổi.
Lưu ý:
- Khi thổi vào miệng người sơ cứu trùm kín miệng trẻ và bóp 2 cánh mũi.
- Khi tiến hành hành ép tim ngoài lồng ngực:
Đặt gốc bàn tay và ép vuông góc lên điểm ép tim bằng lực của 1 cánh tay
B. Đối với trẻ từ 1 đến 8 tuổi (tt)
C . Đối với trẻ trên 8 tuổi và người lớn
Đặt nạn nhân nằm ngửa trên nền phẳng, cứng
Dùng gốc 2 bàn tay và lực của 2 cánh tay ép vuông góc lên vị trí 1/2 dưới của đoạn giữa hõm ức trên và hõm ức dưới với tần số 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt (một chu kỳ)
C . Đối với trẻ trên 8 tuổi và người lớn (tt)
Ép sâu 1/3 đến ½ độ dày lồng ngực đối với trẻ và 4 - 5 cm đối với người lớn.
Thực hiện 5 chu kỳ liên tục, sau đó dừng lại kiểm tra mạch, nhịp thở của nạn nhân. Làm liên tục cho đến khi nạn nhân có đáp ứng.
Thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực cho trẻ trên 8 tuổi và người lớn
BẤT TỈNH
THỰC HiỆN TRÊN NỀN CỨNG - ĐẦU NGỬA TỐI ĐA
KiỂM TRA SAU 5 CHU KỲ
THỜI GIAN VÀNG
Còn thở
Khi nào dừng ép tim và thổi ngạt?
Nạn nhân có đáp ứng: có mạch và thở được
Có sự trợ giúp của nhân viên y tế
Hiện trường sơ cứu trở nên không an toàn
Nạn nhân không có đáp ứng: toàn thân lạnh, mềm nhũn, không thở, không có mạch, da tím tái, đồng tử giãn không đáp ứng với ánh sáng, máu chảy ra ở mũi, miệng, tai.
Các điểm cần ghi nhớ
1.Thực hiện đúng 5 nguyên tắc sơ cấp cứu
2. Nghi ngờ tổn thương cột sống không đưa về tư thế hồi phục
3. Chỉ thay người sơ cứu sau khi thực hiện 5 chu kỳ
4. Thường xuyên theo dõi hơi thở và mạch của nạn nhân, cả khi nạn nhân đã có đáp ứng
5. Dùng gạc hoặc khẩu trang để tránh việc lây nhiễm bệnh từ nạn nhân
6. Nếu không có gạc thì sử dụng khăn mặc, vải sạch
Các lưu ý
Hà hơi thổi ngạt cho đến khi nạn nhân có phản ứng
Đối với người khuyết tật vẫn áp dụng như những người bình thường
Tốc độ ép tim người lớn là 100 lần/phút
Đối với trẻ em chậm hơn khoảng 90-100 lần/phút
Các lưu ý (tt)
Cần ưu tiên sơ cấp cứu cho nạn nhân bất tỉnh hơn sơ cấp cứu các vết thương khác.

BÀI 6

VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM VÀ CHẢY MÁU
Mục tiêu bài học: Cuối bài học, học viên có thể:
Mô tả được các dấu hiệu nhận biết
Nói được cách xử trí vết thương không có dị vật, vết thương có dị vật, chảy máu trong, chảy máu cam, phần mềm bầm tụ máu.
Thực hành thành thạo các kiểu băng
SƠ CẤP CỨU


TỔN THƯƠNG ĐỤNG DẬP
Dấu hiệu nhận biết
Phần bị tổn thương sưng nề hoặc bầm tím
Có thể có đau hoặc không đau
Không có tổn thương xương kèm theo
Xử trí ban đầu tổn thương đụng dập
Nghỉ ngơi, hạn chế cử động vùng tổn thương
Chườm lạnh vùng tổn thương
Nếu tổn thương vùng khớp dùng băng chun cố định để hạn chế vận động
Nâng vùng tổn thương cao hơn vùng tim
Không chườm nóng, không bóp rượu, không xoa dầu lên vùng tổn thương
CẤP CỨU BAN ĐẦU


CHẢY MÁU
Chảy máu
Hai loại chảy máu: - Chảy máu trong
- Chảy máu ngoài
Chảy máu có thể dẫn đến suy tuần hoàn  tổn thương mô, cơ quan  Tử vong.
Vì vậy cần: - Phát hiện sớm chảy máu
- Đánh giá mức độ chảy máu để xử trí phù hợp
Nhận biết chảy máu trong
(Đôi khi) Máu chảy rò ra qua các hốc tự nhiên: tai, miệng, mũi, niệu đạo, hậu môn
Nạn nhân có biểu hiện: da xanh nhợt, da lạnh và ẩm ướt, mạch nhanh yếu, thở nhanh nông, đau đớn khó chịu, khát nước, suy giảm ý thức, co cứng thành bụng và tư thế nằm cuộn tròn (đối với chảy máu trong ổ bụng)
Chảy máu trong rất nguy hiểm
Bạn không thể làm gì để kiểm soát chảy máu trong
CẦN GỌI NGAY 115!
Và giúp nạn nhân với một số việc cần thiết (slide tiếp theo):
Xử lý chảy máu trong
Đặt nạn nhân ở tư thế nghỉ hoàn toàn, chân cao, đầu thấp, ủ ấm, nới lỏng quần áo nạn nhân.
Đảm bảo thân nhiệt bình thường.

Xử trí chảy máu trong
Trấn an nạn nhân.
Theo dõi sự sinh tồn của nạn nhân và bàn giao lại cho nhân viên y tế.
Không cho nạn nhân ăn uống gì.
Xử trí chảy máu trong (tt)
Nhận biết chảy máu ngoài
Có rách da tại vùng tổn thương
Chảy máu
Có thể có dị vật cắm tại vết thương
Vết thương chảy máu ngoài
Vết thương có dị vật
Vết thương không có dị vật
Xử trí vết thương có dị vật

Không được rút dị vật ra
Ép trực tiếp lên hai bên mép vết thương để cầm máu.
Nâng cao vùng tổn thương.
Đỡ nạn nhân nằm xuống
Băng cố định dị vật.
Kiểm tra tuần hoàn sau khi băng.
Xử trí vết thương có dị vật (tt)
Xử trí vết thương không có dị vật
Làm sạch vết thương bằng nước sạch hoặc nước muối 0,9 %
Dùng Oxy già để lấy các dị vật dính trên vết thương
Sát trùng xung quanh vết thương bằng cồn 70o
Sát trùng vết thương bằng dung dịch Betadine
Xử trí vết thương không có dị vật (tt)
Ép trực tiếp tại vết thương.
Nâng cao vùng tổn thương.
Đỡ nạn nhân nằm xuống
Băng ép trực tiếp tại vết thương.
Kiểm tra tuần hoàn sau khi băng.
Xử trí vết thương không có dị vật (tt)
Nguyên tắc băng vết thương
Đặt nạn nhân ở tư thế thoải mái, băng lên vết thương.
Đặt gạc phủ kín vết thương.
Cố định hai vòng băng dưới vết thương.
Băng kín vết thương vòng băng sau đè lên 1/2 - 2/3 vòng băng trước.
Nguyên tắc băng vết thương (tt)
Băng vừa phải không chặt quá, không lỏng quá.
Buộc băng ở phía mặt trước ngoài.
Kiểm tra tuần hoàn sau khi băng.
Các kiểu băng
1. Băng vòng cuộn
2. Băng chữ nhân
3. Băng rẻ quạt
4. Băng số 8
Các kiểu băng
Cỏc lo?i bang
5. Băng vòng gấp lại
Các kiểu băng
CÁC ĐIỂM CẦN GHI NHỚ
Nâng cao chỗ bị thương
Không rút dị vật
Băng ép
Đầu thấp + Ủ ấm
Không cho uống nước
Kiểm tra đầu chi sau khi băng
CÁC ĐIỂM CẦN GHI NHỚ
MANG GĂNG KHI CHĂM SÓC VẾT THƯƠNG
KHÔNG RÚT DỊ VẬT TẠI VẾT THƯƠNG
KIỂM TRA ĐẦU CHI SAU KHI BĂNG
Lưu ý
Khi băng vết thương, tay lành nạn nhân giữ tay bị thương và cố gắng giữ vết thương cao hơn tim
Phương pháp băng rẻ quạt: áp dụng cho đầu gối và khuỷu tay, đặt băng trực tiếp tại vết thương
Lưu ý (tt)
Chảy máu cam  không ngửa đầu lên mà cuối xuống thấp và bịt mũi thở bằng miệng trong 10’
Nếu sau 10’, máu vẫn tiếp tục chảy thì phải chuyển ngay đến bệnh viện (bổ sung vitamin C)
Lưu ý (tt)
Bong gân, bầm phải chườm đá không chườm nóng
Băng dư: sau khi băng kín vết thương mà còn dư thì vẫn cố định băng, đoạn còn lại chêm lót vào khoảng hở hoặc cắt bỏ.
Băng thiếu: nối tiếp để băng kín vết thương